Khoai sọ Sơn La – Đặc sản đậm chất vùng núi cao Tây Bắc

Thiên nhiên Tây Bắc ban tặng cho miền đất Sơn La rất nhiều nông sản đặc biệt thơm ngon, trong đó không thể không nhắc tới Khoai sọ, Khoai sọ được trồng ở nhiều địa phương vùng Tây Bắc nhưng thơm ngon nhất vẫn là Khoai sọ Thuận Châu. Nơi đây có tiểu vùng khí hậu khác hơn những vùng khác, chất đất đỏ, tơi xốp, độ ẩm nhiều tạo nên thơm ngon cho vị Khoai sọ Thuận Châu.

Khoai sọ Thuận Châu thường được xuống giống trong khoảng thời gian từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau và thu hoạch từ tháng 10 đến tháng 11 dương lịch. Nhờ đặc điểm khác biệt về khí hậu và thổ nhưỡng nên Khoai sọ trồng trên đất Thuận Châu cho củ to, khi ăn có hương vị thơm ngon, khác hẳn Khoai sọ vùng khác. Theo người dân kể lại, Khoai sọ được trồng từ khi nào thì không ai biết nữa. Chỉ thấy ông, cha truyền lại rằng khi lập bản, bà con khai phá rừng hoang làm nương rẫy và giống Khoai sọ này được bà con đem về trồng. Trước đây, người dân trồng khoai chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình, mỗi nhà trồng vài khóm để ăn hoặc đem biếu lúc khách đến chơi nhà, chứ chưa có ai trồng để bán. Dần dần Khoai sọ được nhiều người biết đến vì thơm ngon và trở thành sản phẩm hàng hóa. Khoai sọ Thuận Châu nấu canh với thịt sườn heo non với vị dẻo và mềm của khoai thấm gia vị hòa quyện với sườn non tạo nên 1 món ăn đậm đà, khó quên. Ngoài ra, Khoai sọ Thuận Châu còn được dùng làm món chiên hay người ta cũng thường cắt khoai ra thành những miếng nhỏ hấp cơm và ăn với muối vừng thật lạ và ngon miệng.

Nhiều năm nay, khoai được bán giá rất ổn định, từ 30-35 nghìn đồng/kg. Thương lái thường đến đặt, thu mua tận nhà, nhờ trồng khoai nhiều hộ gia đình đã có thu nhập ổn định và thoát nghèo. Hiện nay, huyện Thuận Châu có hơn 180ha Khoai sọ, từ đầu vụ đến nay đã thu hoạch được 199 tấn củ. Khoai sọ được trồng tập trung chủ yếu ở khu vực Chiềng Ly, Chiềng Bôm, Nậm Lầu...

Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền địa phương đã vận động người dân mở rộng diện tích trồng Khoai sọ, hướng dẫn áp dụng kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng, sản xuất theo hướng hàng hóa. Đồng thời, đẩy mạnh quảng bá hình ảnh, thương hiệu Khoai sọ đến với người tiêu dùng, tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn nông dân cách trồng, thu hoạch và bảo quản khoai, bảo đảm sản phẩm sạch và an toàn. Năm 2018, Khoai sọ Thuận Châu – Sơn La đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao Giấy chứng nhận đăng kí nhãn hiệu tập thể. Đến nay, với lợi thế thơm ngon, được người tiêu dùng ưa chuộng Khoai sọ ngày càng được mở rộng, Khoai sọ Thuận Châu đã trở thành đặc sản có tiếng, được xuất bán ra thị trường trong tỉnh và ngoài tỉnh như: Hà Nội, Điện Biên.

Khoai sọ Thuận Châu nấu được nhiều món ăn, có hương vị thơm ngon ít có khoai nơi nào sánh được

Không chỉ dừng lại ở món ăn dân dã, khoai sọ Thuận Châu ngày nay đã trở thành hàng hóa giá trị. Với hơn 180 ha diện tích canh tác, mỗi năm cho sản lượng hàng trăm tấn, chủ yếu tập trung ở các xã Chiềng Ly, Chiềng Bôm, Nậm Lầu… Đặc biệt, từ năm 2018, sản phẩm này đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể, khẳng định uy tín và mở rộng cơ hội tiêu thụ trên thị trường. Điều này không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho bà con mà còn góp phần quảng bá hình ảnh nông sản Sơn La đến với du khách bốn phương.

Tuy nhiên, để khoai sọ Thuận Châu thật sự vươn xa, giới chuyên gia cho rằng cần có thêm chính sách hỗ trợ sản xuất theo chuỗi, chú trọng quy trình sạch – an toàn – bền vững, vừa bảo tồn giá trị truyền thống vừa nâng cao sức cạnh tranh. Bởi lẽ, trong bối cảnh du lịch và ẩm thực đang gắn kết ngày càng chặt chẽ, những sản phẩm nông sản như khoai sọ có thể trở thành “đại sứ văn hóa ẩm thực” cho cả vùng đất.

Khoai sọ là nguồn thu nhập ổn định cho bà con Sơn La 

Nếu có dịp đến Thuận Châu, hãy thử dừng lại bên những gánh khoai sọ ven đường, mua vài củ về làm quà hay thưởng thức tại chỗ. Trong cái bùi thơm của khoai, cái ngọt lành của đất, bạn sẽ cảm nhận rõ hơn một phần hồn cốt Tây Bắc – bình dị nhưng khó phai.