8 Đặc sản ẩm thực tiêu biểu của người dân tộc Mông. (Phần 1)

1. Bánh ngô

Không chỉ có Mèn mén, khi nói đến món ăn từ ngô của người Mông, không thể bỏ qua bánh ngô “pá páo cừ”. Phụ nữ Mông chia sẻ: “Bánh ngô chủ yếu từ ngô nếp, thơm ngon và mềm mịn. Ngô còn non, hái về xay thành bột. Bột ngô sau đó được đặt vào túi tre treo lên cao để phần nước chảy ra, giữ lại bột ngô. Bột ngô này được phơi khô bằng tro bếp để nhanh chóng. Sau khoảng hai ngày, bột ngô trong túi sẽ khô lại, được đánh tơi, thêm nước và trộn đều, tạo thành từng chiếc bánh tròn giống bánh rán rồi chiên vàng.”

Bánh ngô thơm ngon và dẻo, thêm mật mía hoặc mặt ong tạo vị ngọt, thơm của ngô non. Cách nặn bánh ba cạnh, gói bằng bắp ngô tạo hình tam giác làm bánh dẻo, thơm, là đặc sản của người Mông.

Bánh ngô được bắp ngô “bánh tẻ” gói thành hình tam giác, hấp chín tạo mùi thơm, là món ăn đặc trưng của người Mông. Bánh ngô nhỏ xinh, quấn vào đầu đũa hoặc xâu thành chuỗi là món ăn và nét đẹp trong văn hoá người Mông.

2. Bánh láo khoải

Bánh láo khoải, hay còn gọi là lức khoải, là món không thể thiếu trong ngày Tết của người Mông ở Sính Lủng, Thài Phìn Tủng, Vần Chải, Sủng Trái. Đây là một phần của truyền thống đồng bào cùng làm bánh khoải lớn để thưởng thức cả tháng giêng.

Bột ngô được xay và làm thành những chiếc bánh hình bầu dục, sau đó thoa mỡ và mật ong lên bề mặt. Bánh có thể bảo quản lâu và khi ăn, người Mông có thể nướng trên than củi để bánh thêm phồng và thơm ngon.

Bánh láo khoải là món ăn được người Mông vùng Tây Bắc chế biến cho các dịp lễ, Tết và cũng để bán tại các phiên chợ, được nhiều người ưa chuộng.

3. Mèn mén

Mèn mén không phải là món cao lương mỹ vị, nhưng lại để lại ấn tượng mạnh mẽ sau mỗi lần thưởng thức. Đây là một món ăn từ những hạt ngô tẻ địa phương, là thức ăn hàng ngày của người Mông. Ngô sau mỗi mùa thu hoạch được phơi khô để làm mèn mén. Qua nhiều công đoạn và thời gian, món này trở thành một bát thành phẩm ngon và đặc trưng.

Đầu tiên, ngô được lựa chọn từng hạt, loại bỏ hạt sâu, hỏng, chỉ giữ lại những hạt tròn và đầy nhất. Ngô sau đó được xay xát trong những cối xay đá truyền thống - công đoạn đòi hỏi sự vất vả nhất khi làm mèn mén. Bột ngô sau khi xay xát và sàng lọc, được trộn với nước sao cho đủ ẩm để khi hấp không bị khô hoặc quá ẩm. Đây là công đoạn cực kỳ quan trọng để giữ hương vị đặc trưng và ngon miệng của món ăn.

Mèn mén trộn cơm là món ưa chuộng với hương vị ngọt, bùi, thơm của ngô và sự dẻo dai của cơm. Nó thường được kết hợp với nước dùng để ăn cùng phở hoặc mỳ tại các phiên chợ. Ban đầu, món này chỉ thường được dùng trong gia đình, nhưng hiện nay đã trở thành một món phổ biến tại các phiên chợ vùng cao, dễ dàng mua và thưởng thức cho du khách ghé thăm.

4. Thắng cố

Thắng cố là một món ẩm thực truyền thống đặc trưng của người Mông, phổ biến ở vùng trung du miền núi phía Bắc. Ban đầu, món này có nguồn gốc từ Vân Nam (Trung Quốc), sau đó lan tỏa sang các dân tộc Kinh, Dao, Tày.

Để chế biến thắng cố không đơn giản, vẫn cần có bí quyết và kinh nghiệm riêng. Thủ tục chuẩn bị bao gồm việc xào các phần thịt và nội tạng của ngựa (hoặc bò, dê, heo) trong chảo lửa than cũ, kết hợp với gia vị truyền thống như muối, thảo quả, địa điền, quế, lá chanh. Nước dùng phải được nấu rất kỹ để có hương vị ngọt ngon. Tuy nhiên, ngày nay, nhiều nhà hàng và quán ăn đã thay đổi thành phần gia vị, làm thay đổi hương vị truyền thống của món ăn.

Thắng cố trở thành một món ưa chuộng với người Mông, đặc biệt là ở vùng trung du miền núi phía Bắc. Mặc dù nguyên liệu và cách chế biến có thể thay đổi, nhưng hương vị đặc trưng vẫn thu hút sự quan tâm của du khách và người yêu thích ẩm thực truyền thống.

Khi ăn, chảo vẫn đậu trên bếp hồng ngoại, cùng múc ăn và đặt lên bát để thưởng thức. Món ăn này thường được chuẩn bị trong những dịp lễ hội, lễ ăn thề bảo vệ rừng, hay những ngày hội đông người như hội làng, dòng họ, hay chợ phiên.