Thắng cố - Món ăn đặc sắc của người Mông gắn liền với lễ hội Gầu Tào

Xướng Vị Tây Bắc
7 thg 10, 2025
4 phút đọc

Không chỉ là món ăn ngày hội, thắng cố của người Mông trong lễ hội Gầu Tào còn là biểu tượng văn hóa, gói trọn hương vị độc đáo và tinh hoa ẩm thực vùng cao Tây Bắc.

Gầu Tào là lễ hội lớn mang chiều sâu văn hóa, chắt lọc những tinh túy trong đời sống tâm linh, tinh thần của cộng đồng người Mông; thể hiện sự gắn kết qua những hoạt động tập thể.

Trong không gian âm nhạc rộn rã của tiếng sáo, tiếng khèn, các chàng trai khỏe mạnh đảm nhiệm phần mổ trâu, nấu cỗ. Các cô gái má đỏ hây hây trong cái nắng hanh, tay thoăn thoắt những mũi chỉ, đường kim, trổ tài thêu váy áo với những nét hoa văn đặc sắc dân tộc Mông, hay xúng xính trong những điệu múa truyền thống, đôi mắt lúng liếng trao duyên. Không khí náo nhiệt, vui tươi diễn ra chung quanh cây nêu - một biểu tượng linh thiêng được dựng lên ở vị trí trung tâm diễn ra lễ hội Gầu Tào.

Năm 2020, Lễ hội Gầu Tào được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Tỉnh ủy Lai Châu cũng đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/02/2021 về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021-2025, định hướng đến 2030. Theo đó, lễ hội Gầu Tào được nâng cấp tổ chức với quy mô cấp huyện từ năm 2023.

Tại huyện Phong Thổ, Lễ hội Gầu tào được phát triển thành sự kiện văn hóa đặc sắc của địa phương, tổ chức thường niên mỗi dịp tết đến xuân về, với sự tham gia của các xã có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Lễ hội Gầu Tào mở ra cơ hội giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, các địa phương trong huyện, nhân lên giá trị văn hóa của dân tộc Mông ở Phong Thổ nói riêng và cộng đồng người Mông Việt Nam nói chung; đồng thời là dịp quảng bá du lịch địa phương tới du khách trong nước và quốc tế.

Lễ hội Gầu Tào huyện Phong Thổ năm 2024 có sự tham gia của 8 đoàn đến từ 7 xã gồm: Hoang Thèn, Dào san, Pa Vây Sử, Tung Qua Lìn, Mù Sang, Lản Nhì Thàng, Sin Suối Hồ và xã Sùng Phài của thành phố Lai Châu, nơi có 77% đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Lễ hội diễn ra trong 2 ngày 17 và 18/2, với nhiều nội dung phong phú, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mông.

Các phần nội dung được tổ chức thành cuộc thi giữa các đội, đại diện cho cộng đồng người Mông ở mỗi xã, như: thi văn nghệ; lắp ráp khèn Mông, thêu hoa văn thổ cẩm; thi trưng bày không gian văn hóa, thi nấu thắng cố, bày mâm cỗ truyền thống... Những hoạt động lễ hội đã góp phần gắn kết cộng đồng dân tộc Mông, cũng như tăng cường tình đoàn kết, giao lưu văn hóa giữa dân tộc Mông với các dân tộc anh em trong vùng.

Tại sao thắng cố lại là một món ăn mang ý nghĩa quan trọng trong ngày này ?

Trong lễ hội Gầu Tào của người H’Mông, món thắng cố không chỉ đơn thuần là một món ăn mà còn là biểu tượng văn hóa giàu ý nghĩa. Đây là món ăn truyền thống lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng của đồng bào vùng cao, được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ như một phần bản sắc. Trong dịp lễ hội, việc chuẩn bị nồi thắng cố không chỉ đòi hỏi sự khéo léo trong chế biến mà còn là sự góp sức của cả cộng đồng, thể hiện tinh thần đoàn kết và gắn bó. Thắng cố thường được nấu từ nhiều loại thịt, xương và nội tạng, kết hợp với các loại gia vị đặc trưng vùng cao, tạo nên hương vị đậm đà, tượng trưng cho sự sung túc, ấm no và lòng hiếu khách. Khi mọi người cùng nhau quây quần bên nồi thắng cố, thưởng thức trong tiếng khèn rộn ràng và không khí hội hè, tình cảm cộng đồng càng thêm gắn bó, làm cho lễ hội trở thành dịp hội tụ của sự sẻ chia và niềm vui. Không chỉ trong lễ hội Gầu Tào, thắng cố còn xuất hiện trong nhiều sự kiện quan trọng khác như lễ ăn thề bảo vệ rừng, hội làng hay các cuộc họp mặt dòng họ, khẳng định vai trò đặc biệt của món ăn này như một biểu tượng của sự đủ đầy, tình đoàn kết và sức sống bền bỉ của văn hóa H’Mông.