Khâu nhục và Hương vị nồng đượm trong lễ cưới người Tày

Khâu nhục có nguồn gốc từ ẩm thực Trung Hoa, nhưng khi sang đất Lạng Sơn đã được người Tày bản địa hóa, mang hương vị riêng biệt. Món ăn được làm từ thịt ba chỉ lợn, cắt miếng to, luộc qua rồi đem chiên vàng. Sau đó thịt được tẩm ướp với nhiều gia vị truyền thống như húng lìu, quế, hồi, thảo quả, mẻ chua và đặc biệt là lá tàu soi – một loại lá rừng tạo nên mùi thơm đặc trưng.

Khâu nhục – món ăn của sự sum vầy, đoàn tụ

Điểm cầu kỳ nằm ở công đoạn hấp: thịt sau khi tẩm ướp được xếp vào bát tô, úp ngược trong nồi, hấp cách thủy nhiều giờ liền. Khi chín, miếng thịt mềm nhừ, lớp mỡ tan ra ngậy mà không ngán, thấm đẫm gia vị.

Với người Tày, khâu nhục là món ăn của sự sum vầy. Trong đám cưới, khâu nhục tượng trưng cho sự trọn vẹn, hòa hợp. Trong ngày Tết, nó là món dâng cúng tổ tiên, như một lời báo hiếu. Nhiều gia đình còn coi khâu nhục là niềm tự hào, bởi không phải ai cũng đủ kiên nhẫn và bí quyết để làm đúng vị.

Người Tày quan niệm, khâu nhục là “linh hồn” của mâm cưới. Miếng thịt mềm nhừ, ngậy mà không ngán, tượng trưng cho sự bền chặt, gắn bó keo sơn của vợ chồng. Ông Lâm Văn Dương, 68 tuổi, bản Pác Thá, kể lại:

“Ngày tôi cưới bà ấy, mâm cỗ nhà trai mang sang có nồi khâu nhục to lắm. Mẹ tôi dặn rằng thịt hầm càng lâu thì tình nghĩa càng bền. Từ đó, mỗi khi vợ chồng tôi có dịp kỷ niệm, bà lại nấu khâu nhục, hương vị y như ngày cưới.”

Hương vị gắn liền với ngày lễ, ngày vui của người Tày

Khâu nhục cầu kỳ từ khâu tẩm ướp, hấp, đến việc om trong nhiều giờ liền. Bởi thế, trong những ngày chuẩn bị đám cưới, họ hàng, hàng xóm thường góp sức cùng làm. Chị Hoàng Thị Nụ, 32 tuổi, chia sẻ:

“Hồi cưới tôi, cả bản kéo đến giúp làm khâu nhục. Người rửa lá tàu soi, người giã húng lìu, người cắt thịt. Vừa làm vừa hát sli, hát lượn. Mâm khâu nhục bưng ra không chỉ thơm ngon mà còn thấm tình đoàn kết của bà con.”

Với nhiều người, mùi khâu nhục gợi nhớ đến những ngày sum họp. Anh Hoàng Văn Sình, đi làm xa quê gần mười năm, vẫn rưng rưng khi nhắc đến món ăn:

“Mỗi lần nhớ nhà, tôi lại nhớ đến mâm khâu nhục mẹ làm. Thịt mềm, vị đậm, nhưng điều đọng lại nhiều hơn là cảm giác được mẹ gắp cho miếng ngon nhất. Với tôi, khâu nhục không chỉ là món ăn, mà là ký ức của tình mẹ, tình vợ, tình người Tày.”

Ngày nay, dù cuộc sống đã đổi thay, nhưng trong những dịp trọng đại của người Tày – từ cưới hỏi, giỗ chạp đến lễ hội – khâu nhục vẫn hiện diện. Không đơn thuần là món ăn, đó là hương vị tượng trưng cho tình yêu bền chặt, cho sự thủy chung son sắt và cho cả niềm tin về hạnh phúc dài lâu.